چندى بعد ، نگارنده ، ضمن مراجعهء مجدّد به فهرست كتابهاى خطّى كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران ، برسبيل اتّفاق ، متوجّه نكته‌اى شد كه در مراجعهء اوّل از آن غافل مانده بود : شادروان دانش‌پژوه ، در انتهاى توضيحات خود در ذيل نام سفرنامهء خطّى مزبور ، از وجود نسخهء خطّى ديگرى از آن ، در مجموعهء كتابهاى خطّى كتابخانهء ملك اطّلاع داده بودند . بندهء كمترين در حالى كه از اين مژده سر از پا نمىشناخت ، شتابان راهى ساختمان جديد كتابخانه و موزهء ملك در تهران شد و با ارائهء شمارهء ثبت نسخهء مزبور ، از مسؤول بخش كتابهاى خطّى درخواست بازبينى ميكروفيلم نسخهء خطّى مورد نظر را عرضه داشت . اين تقاضا ، با همراهى و خوشرويى تمام مورد اجابت قرار گرفت . با مشاهدهء ميكروفيلم ، آراستگى شگفت‌انگيز نسخهء خطّى مذكور كه با خطّ نسخ بسيار زيبايى نگاشته شده بود ، آشكار گرديد ولى پس از لحظاتى چند ، معلوم شد كه ميكروفيلم مذكور مربوط به گزارش سفر اوّل نجم الدوله به خوزستان است ، يعنى همان سفرنامه‌اى كه سالها پيش استاد دبيرسياقى - از روى نسخهء متعلق به مرحوم استاد سعيد نفيسى - تصحيح و منتشر كرده بودند . ضمنا به نظر مىرسيد كه شادروان دانش‌پژوه ، ضمن توضيحات خود ، سفرنامهء اوّل و سفرنامهء دوّم نجم الدّوله را خلط كرده بودند ؛ كما اين كه در ارجاعات خود ، به فهرست كتابهاى چاپى ، تأليف روانشاد خانبابا مشار ، اشاره داشته و سفرنامهء مزبور را چاپ شده انگاشته بودند . « 1 » بدين ترتيب ، همهء تلاش‌هاى به عمل آمده براى دستيابى به نسخهء خطّى ديگرى از سفرنامهء دوّم نجم الدّوله به ناكامى انجاميد و چاره‌اى جز اكتفا به نسخهء خطّى متعلّق به كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران باقى نماند . شيوهء تصحيح اين سفرنامه ، چنان كه بايد و مىتوان انتظار داشت ، با شيوهء نگارش و رسم الخطّ متداول در 120 سال پيش و به شكل گزارش وقايع و مشاهدات روزانه ، به زبانى ساده و غير رسمى نگاشته شده ، به طورى كه بسيارى از جملات آن فاقد فعل است . به علاوه ، در آن از پاراگراف‌بندى و علامت‌هاى سجاوندى معمول امروز مطلقا استفاده نشده است . به هرحال ، مصحّح ، هنگام استنساخ متن ، ضمن تلاش براى محفوظ داشتن ساختار اصلى سفرنامه و سبك و سياق

--> ( 1 ) . بديهى است كه بروز اين‌گونه سهوها در يك فهرست بسيار مفصل 18 جلدى ، كاملا طبيعى و اجتناب‌ناپذير است و به هيچ‌وجه ، از عظمت كار و ارجمندى خدمات فراموش ناشدنى مرحوم استاد دانش‌پژوه در معرّفى و احياى نسخه‌هاى خطّى ذى قيمت نمىكاهد .